در اکوسیستم پیچیده سخت افزار جهانی، زلزله ای خاموش در حال وقوع است که ارتعاشات آن به زودی در جیب مصرف کنندگان حس خواهد شد. بازار حافظه های دسترسی تصادفی (DRAM) با یک شوک عرضه و تقاضای بی سابقه روبروست. این گزارش تحلیلی به بررسی چرایی این افزایش قیمت، استراتژی های متفاوت تولیدکنندگان اندرویدی و وضعیت بحرانی اپل در آستانه معرفی نسل های آینده آیفون می پردازد.
افزایش قیمت رم یک اتفاق تصادفی نیست، بلکه نتیجه همگرایی چندین عامل کلیدی در اقتصاد کلان و تکنولوژی است:
مهمترین عامل، ظهور مدلهای زبانی بزرگ (LLM) و نیاز دیتاسنترها به پردازشهای سنگین است. غولهای تولید تراشه مانند SK Hynix، Micron و Samsung خطوط تولید خود را از حافظههای استاندارد موبایل (LPDDR) به سمت حافظههای با پهنای باند بالا (HBM) که سودآوری بسیار بالاتری دارند و برای شتابدهندههای هوش مصنوعی (مانند چیپهای انویدیا) حیاتی هستند، تغییر دادهاند.
پس از سقوط قیمتها در سال ۲۰۲۳، تولیدکنندگان حافظه برای بازیابی سود از دست رفته، به عمد تولید را محدود کردهاند تا قیمتها را بالا نگه دارند. این انحصار چندجانبه (Oligopoly) قدرت چانهزنی سازندگان موبایل را تضعیف کرده است.
حرکت به سمت رم های سریع تر و کم مصرف تر برای اجرای هوش مصنوعی روی دستگاه (On-device AI)، هزینههای تحقیق و توسعه و ساخت را افزایش داده است.
تولیدکنندگان گوشی های هوشمند (OEMs) در سراسر جهان با “صورت حساب مواد اولیه” (BOM) در حال انفجار روبرو هستند. استراتژی آنها به دو دسته کلی تقسیم میشود:
این شرکتها که حاشیه سود کمتری نسبت به اپل دارند، آسیبپذیرتر هستند و رویکردهای زیر را اتخاذ کردهاند:
برخلاف روند صعودی سالهای قبل، برخی گزارشها نشان میدهد که برندهای چینی و حتی سامسونگ در مدلهای میانرده و “قاتل پرچمدار”، ممکن است به جای استانداردسازی ۱۲ گیگابایت رم، به گزینههای ۸ گیگابایت بازگردند یا سرعت پذیرش رمهای ۲۴ گیگابایتی را کاهش دهند.
برای ثابت نگه داشتن قیمت نهایی، شرکتها ممکن است کیفیت متریال بدنه، لنزهای ثانویه دوربین یا کیفیت نمایشگر را اندکی کاهش دهند تا هزینه بالای رم جبران شود.
در مدلهای “اولترا” و پرچمدار که کاربران حساسیت کمتری به قیمت دارند، افزایش قیمت (حدود ۵۰ تا ۱۰۰ دلار) محتمل ترین گزینه است.
اپل همواره به دلیل مدیریت زنجیره تأمین افسانه ای خود (به رهبری تیم کوک) مشهور بوده است، اما گزارش های اخیر نشان میدهد که حتی کوپرتینو نیز از این طوفان در امان نیست. بر اساس اطلاعات دریافتی و تحلیلهای بازار، وضعیت اپل به شرح زیر است:
طبق گزارش های افشا شده، هزینه ماژول رم ۱۲ گیگابایتی LPDDR5X که برای آیفون ۱۷ پرو در نظر گرفته شده، از بازه قیمتی استاندارد 25 الی 29 دلار به رقم خیرهکننده دلار افزایش یافته است. این جهش قیمتی ، حاشیه سود ناخالص اپل را که معمولاً روی اعداد دقیقی تنظیم شده است، به شدت تهدید میکند.
اپل تاکنون به لطف قراردادهای بلندمدت (Long-term Agreements) با قیمت های قفل شده، از نوسانات بازار در امان بود. اما این سپر دفاعی در حال ترک خوردن است:
یک چالش استراتژیک بزرگ برای اپل، کاهش تمرکز SK Hynix و Micron بر روی رمهای موبایل (LPDDR) به نفع حافظههای هوش مصنوعی (HBM) است.
اپل شرکتی نیست که به سادگی تسلیم افزایش هزینهها شود. استراتژیهای احتمالی و در حال اجرای این شرکت عبارتند از:
احتمال قوی وجود دارد که سری آیفون ۱۷ پرو و به خصوص سری ۱۸، با افزایش قیمت پایه روبرو شوند. اپل ممکن است با حذف مدل های پایه (مثلاً حذف حافظه ۱۲۸ گیگابایت و شروع از ۲۵۶ گیگابایت) این افزایش قیمت را توجیه کند.
اپل همواره در مدیریت رم بهتر از اندروید عمل کرده است. ممکن است اپل با بهینهسازیهای سنگین در iOS 19، تلاش کند تا نیاز به رم فیزیکی بالاتر را (بدون کاهش عملکرد هوش مصنوعی Apple Intelligence) مدیریت کند، هرچند برای پردازش هوش مصنوعی روی دستگاه، حافظه فیزیکی همچنان گلوگاه اصلی است.
اپل ممکن است سعی کند با تضمین حجم خرید بسیار بالا برای سالهای آینده، تخفیفهای جزئی دریافت کند، یا حتی سرمایهگذاری مستقیمی در خطوط تولید شرکتهایی مثل Micron انجام دهد تا ظرفیت اختصاصی برای خود ایجاد کند.
شایعاتی مبنی بر استفاده از حافظه شش کاناله در آیفون ۱۸ وجود دارد. این تکنولوژی اگرچه کارایی را بالا میبرد اما نیازمند چیپهای رم بیشتری است. اپل ممکن است در طراحی تراشههای سری A (A19 Pro) تغییراتی ایجاد کند که وابستگی به پهنای باند حافظه خارجی را کاهش دهد (مثلاً افزایش حافظه کش داخل پردازنده).
بازار جهانی موبایل وارد دورهای از “تورم سختافزاری” شده است. برای اپل، آیفون ۱۷ پرو یک نقطه عطف چالش برانگیز خواهد بود. افزایش درصدی قیمت یکی از حیاتیترین قطعات گوشی، اپل را بر سر یک دوراهی قرار داده است: کاهش حاشیه سود افسانهای خود یا آزمودن وفاداری مشتریان با برچسبهای قیمتی گرانتر. آنچه مسلم است، دوران رمهای ارزان قیمت به پایان رسیده و جنگ آینده در دنیای تکنولوژی، جنگ بر سر تصاحب ظرفیت تولید خطوط حافظه خواهد بود.